با سلام خدمت دوستان و اساتید بزرگوار : در ابتدا باید یه عذر خواهی

.

درست و حسابی از سایر دوستان بجا بیارم . چون بنده مدت زیادی هست

.

که مطلب نمینویسم . علتش هم تنگی وقت و کثرت مشاغله . امیدوارم

.

که توی یکی دوهفته اخیر یه مقدار از کثرت حجم کارهام کم بشه و بتونم

.

بیشتر بنویسم .

.

چیزی که به نظرم میاد باید بیشتر روش بحث کنم ، یه مقدار درسهای

.

توحیدی و خداشناسی از دیدگاه عقلانی است . البته ما اصراری نداریم که

.

حرفامون درسته و حاضر به شنیدن حرفهای دیگران هم هستیم و در حد

.

وقت ضیق خودمون حاضر به مباحثه با دوستان هم هستیم .

.

خب امروز بهتره یه کم از چیستی خدا حرف بزنیم . خدا چیست ؟ این

.

سوالی هست که ممکنه توی ذهن خیلی از دوستان باشه و سوالات

.

دیگری که بدنبال این مطلب هست مثل اینکه چرا خدا دیده نمیشه؟ چرا

.

خدا ادراک نمیشه؟ و... که انشاالله کم کم به همه سوالات جواب داده

.

میشه البته اگر مقبول طبع اساتید بزرگوار بیفته .

.

اما در مورد چیستی خدا در ابتدای امر باید عرض کنم که : سابقا بیان

.

کردیم که کلمه {چیستی } یعنی ماهیت . البته امیدوارم که دوستان

.

بحثهای قبلی رو در دروس فلسفه مطالعه فرموده باشند و معنای ماهیت

.

براشون کاملا روشن شده باشه . پس این پرسش که خدا چیست ، در

.

حقیقت یعنی اینکه ماهیت خدا چگونه است . جواب خیلی ساده ای داره .

.

جوابش اینه که خدا ماهیت و چیستی نداره . چون سابقا بیان کردیم که

.

ماهیت یعنی حد وجود . یعنی دامنه وجود . یعنی کرانه وجود . ذهن ما

.

ماهیت رو از حد و کرانه و دامنه وجود برداشت میکنه . بحث در این مطلب

.

رو در اصالت وجود گذروندیم . اما واجب الوجود نمیتونه که حد و نهایت و

.

دامنه و کرانه داشته باشه .

.

در مباحث فلسفی اثبات شده که هر ماهیتی ، ممکن الوجوده . چون

.

ماهیت نه ضرورت وجود داره نه ضرورت عدم (که این مطلب هم بحثش

.

گذشته) .اصلا تعریف ممکن الوجود یعنی چیزی که هم میتونه موجود

.

باشه و هم میتونه موجود نباشه . به عبارت بهتر ، ممکن الوجود یعنی

.

چیزی که نه وجود داشتن براش ضرورت داره نه عدم داشتن براش

.

ضرورت داره . مثلا ماهیت انسان رو در نظر بگیرید ، هم میتونه موجود

.

باشه و هم میتونه موجود نباشه . اصلا عقل نه موجود بودن انسان رو

.

ضروری میدونه نه معدوم بودن انسان رو . برای همین حکم میکنه که

.

شاید یک زمانی زمین خالی از انسان بوده . و از سوی دیگه حکم میکنه که

.

شاید یه روز نسل انسان منقرض بشه و زمین بدون انسان باقی بمونه . در

.

مورد خود زمین هم همینطوره . هر موجودی رو که در نظر بگیرید (غبر از

.

حضرت واجب الوجود) ، ماهیت داره . ماهیت هم چون نسبتش به وجود

.

داشتن و وجود نداشتن برابره ، اگر موجود بشه حتما علت میخواد . کما

.

اینکه موجود نشدنش یا معدوم شدنش هم علت میخواد .  

.

اما بعضی از چیزا هستند که عدم براشون ضرورت داره و نمیتونن موجود

.

بشن . مثلا اجتماع نقیضین . مثل قرار گرفتن چوب با حجم مثلا 20سانتی

.

متر مکعب ، توی یه ظرف چوبی که که گنجایشش 10 سانتی متر مکعبه .

.

این حرف لازمه اش اجتماع نقیضینه و محاله.پس قرار گرفتن چوب20

.

سانتی متر مکعبی درون چوبی که گنجایشش 10 سانتی متر مکعبه ،

.

محاله و ضرورت عدم داره . حالا این اجتماع نقیضین رو بهش میگن ممتنع

.

الوجود . یعنی اصلا محاله که چنین چیزی وجود پیداکنه و عدم براش

.

ضرورت داره . چیزی که عدم براش ضرورت داره ممتنع الوجوده . اما واجب

.

الوجود به چیزی میگن که وجود براش ضرورت داره . اصلا نمیشه وجود

.

نداشته باشه . که اثباتش انشاالله در درسهای بعدی خواهد امد .پس

.

واجب الوجود به چیزی میگن که وجود براش ضرورت داره و نمیتونه که

.

موجود نباشه . حالا به فرض اینکه واجب الوجود موجود باشه ( کلمه (به

.

فرض اینکه) رو گفتم چون هنوز واجب الوجود رو اثبات نکردیم) این حضرت

.

واجب الوجود نمیتونه ماهیت داشته باشه . چون ماهیت لازمه ممکن

.

الوجود بودنه . واجب الوجود یعنی چیزی که وجود براش ضرورت داره . اما

.

ممکن الوجود یعنی چیزی که نه وجود براش ضرورت داره نه عدم .

.

اشیائی که ماهیت دارند همگی ممکن الوجودند . چون ماهیت نه ضرورت

.

وجود داره نه ضرورت عدم .

.

حالا با این حرفهایی که زدیم روشن شد که بعضیا که میفرمایند خدا از کجا

.

بوجود اومده ، اینها اصلا معنای واجب الوجود رو نفهمیدند. ذهن افراد چون

.

با ممکنات خو گرفته ، فکر میکنه چون خودش نبوده و بعدا موجود شده ،

.

حتما واجب الوجود هم همینطوره . حالا یکی باید بیاد به ایشون بفهمونه

.

که اقای عزیز واجب الوجود یعنی چیزی که نمیتونه نباشه . چیزی که

.

وجود براش ضرورت داره . همینطور که ممتنع الوجود هیچوقت نمیتونه

.

موجود بشه ، واجب الوجود هم هیچوقت نمیتونه موجود نباشه . بر اساس

.

مطالبی که بیان کردیم روشن شد که اصلا بعضیا که میفرمایند ذهن ما

.

میتونه برای واجب الوجود هم خالقی در نظر بگیره ، معلوم میشه اینها

.

اصلا معنای واجب الوجود بودن رو نفهمیده اند. چون چیزی که خالق داره

.

حتما باید یه زمانی بوده باشه که این چیز نبوده است و بعدا به وسیله

.

خالق ، موجود شده باشه . اما کسی که واجب الوجود رو معناش رو درک

.

کرد ، میفهمه که برای واجب الوجود نمیشه یه زمانی در نظر گرفت که

.

معدوم بوده . همونطوریکه برای ممتنع الوجود نمیشه یه زمانی در نظر

.

گرفت که موجود بشه .

.

خب حالا که واجب الوجود ماهیت نداره ، پس نمیشه اون رو در ذهن درک

.

کرد. چون ذهن ما فقط میتونه ماهیات و مفاهیم رو درک کنه . نمیشه اونرو

.

حس کرد چون حواس ما فقط میتونند ماهیات رو ادراک کنند. مثلا چشم

.

فقط میتونه ماهیت انسان رو ببینه یا حس لامسه فقط میتونه ماهیت زبری

.

و نرمی و سردی و گرمی رو تشخیص بده . گوش ما فقط میتونه ماهیت

.

صداها رو تشخیص بده و ... . اما واجب الوجود که ماهیت نداره تا ذهن

.

بتونه اونرو تصور کنه یا حس بتونه اونو درک کنه .

.

از اینجا روشن میشه که اگر کسی بپرسه چرا خدا رو نمیشه دید ؟ چرا

.

نمیشه اونرو درک کرد ، چرا نمیشه ... بخاطر اینه که اصلا معنای واجب

.

الوجود رو نمیدونه و فکر میکنه واجب الوجود هم مثل ممکن الوجودات

.

است .

.

اما در مورد خدا تنها حرفی که میشه زد اینه که خدا وجود محضه. وجودی

.

است که ماهیت نداره . چون اگر ماهیت داشته باشه دیگه ممکن الوجوده

.

نه واجب الوجود.

.

از این بحث امروز مطالب دیگه ای هم درمیاد . مثلا اینکه چون خدا ماهیت

.

نداره ، پس نامحدوده . چون ماهیت همون حد وجوده . یه چیزی که ماهیت

.

نداره یعنی اینکه حد نداره و نامحدوده .

.

خب فعلا همین مقدار رو داشته باشید تا بعد انشاالله . البته مطالب سعی

.

شده که به زبان ساده بیان بشه . دوستان نباید از چهار تا اصطلاح مثل

.

واجب و ممکن بترسند . اگر یه کم در مطالب دقت کنند ، به راحتی همه

.

مطالب رو میفهمند انشا الله . البته دونستن معنای ماهیت و وجود رو هم

.

که در درسهای فلسفه قبل ، مطرح شده و توی ارشیو فلسفه موجوده رو

.

باید یه نگاهی بفرمایند . از همگی التماس دعا داریم . با هم همدل باشیم .

.

به یاد هم باشیم . به همدیگه عشق و علاقه و محبت داشته باشیم . برای

.

همدیگه احترام قائل باشیم . هرکی که باشیم ، از یه بی سواد امی مثل

.

بنده تا اساتید گرانقدری مثل شما همه و همه برا دریم. پس به یاد هم

.

باشیم و همدیگه رو دعا کنیم . همدلی بزرگترین اصله . همدل باشیم .

.

بماند برای بعد.